Waarom staat Rotterdam op deze pijpen?

De vermelding Rotterdam op pijpen van Frans Simon Sparnaaij betekent niet dat zij daar zijn vervaardigd. Alle bekende exemplaren zijn geproduceerd in de pijpenfabriek te Gouda. De plaatsnaam verwijst naar de Rotterdamse handelsvestiging van Sparnaaij, van waaruit zijn producten werden verhandeld en geëxporteerd.

De ontwikkeling van de onderneming is goed af te lezen aan twee nauw verwante pijpen. Het oudste bekende exemplaar draagt het opschrift A & FS SPARNAAY / IN GOUDA HOLLAND en het jaartal 1852. De afkorting A & FS staat voor Adrianus en Frans Simon Sparnaaij, vader en zoon. Een latere uitvoering van hetzelfde model draagt het opschrift FS SPARNAAY & SON / IN ROTTERDAM. Hier verwijst FS & Son naar Frans Simon Sparnaaij en zijn zoon, waarmee de firmanaam is aangepast aan de volgende generatie.

Hoewel beide pijpen duidelijk op hetzelfde ontwerp zijn gebaseerd, zijn zij niet uit dezelfde persvorm vervaardigd. Zo is de arcering van de achtergrond verschillend uitgevoerd: bij het oudere exemplaar zijn de cirkelvormige stempeltjes kleiner dan bij de Rotterdamse uitvoering. Dit wijst erop dat voor de latere pijp een nieuwe of opnieuw gesneden persvorm is vervaardigd, waarbij tevens het opschrift werd aangepast aan de gewijzigde firmanaam en de Rotterdamse handelsvestiging.

De pijpen met de vermelding Rotterdam vormen daarmee een herkenbare groep binnen het oeuvre van Frans Simon Sparnaaij. Zij illustreren niet alleen de uitbreiding van de onderneming naar Rotterdam, maar ook de overgang van de firma Adrianus & Frans Simon Sparnaaij naar Frans Simon Sparnaaij & Son.